{"id":2904,"date":"2023-12-20T23:44:01","date_gmt":"2023-12-20T22:44:01","guid":{"rendered":"https:\/\/poznanyes.eu\/?p=2904"},"modified":"2023-12-20T23:44:13","modified_gmt":"2023-12-20T22:44:13","slug":"system-organizacyjny-poznania-w-sredniowieczu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/eternal\/system-organizacyjny-poznania-w-sredniowieczu","title":{"rendered":"System organizacyjny Poznania w \u015bredniowieczu"},"content":{"rendered":"\n<p>Pierwsze kroki w kierunku samorz\u0105du w Poznaniu si\u0119gaj\u0105 1253 roku, kiedy to miasto na lewym brzegu Warty zosta\u0142o inkorporowane. Przywilej inkorporacyjny pozwoli\u0142 na utworzenie stanowiska burmistrza, kt\u00f3ry reprezentowa\u0142 miasto. Jednak w XIV wieku rola burmistrza stopniowo straci\u0142a na znaczeniu, jak informuje strona <a href=\"http:\/\/poznanyes.eu\" data-type=\"link\" data-id=\"poznanyes.eu\">poznanyes.eu<\/a>. Przesta\u0142o to by\u0107 stanowisko dziedziczne, a jego uprawnienia stopniowo przekazywane by\u0142y radzie miejskiej. Kluczow\u0105 rol\u0119 zacz\u0119\u0142o odgrywa\u0107 nowe stanowisko utworzone przez kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka &#8211; starosta (p\u00f3\u017aniej nazwane starost\u0105 generalnym Wielkopolski).<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_76 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a4982e6720a8\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a4982e6720a8\"  aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/eternal\/system-organizacyjny-poznania-w-sredniowieczu\/#Starosta_zarzadzanie\" >Starosta: zarz\u0105dzanie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/eternal\/system-organizacyjny-poznania-w-sredniowieczu\/#Rada_miasta\" >Rada miasta<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/eternal\/system-organizacyjny-poznania-w-sredniowieczu\/#Ewolucja_uprawnien_rady_miejskiej\" >Ewolucja uprawnie\u0144 rady miejskiej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/eternal\/system-organizacyjny-poznania-w-sredniowieczu\/#Lawa_miejska_i_sedzia\" >\u0141awa miejska i s\u0119dzia<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Starosta_zarzadzanie\"><\/span>Starosta: zarz\u0105dzanie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Starosta pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 zast\u0119pcy kr\u00f3la w s\u0105downictwie, dowodzi\u0142 wojskiem, nadzorowa\u0142 przestrzeganie prawa i zarz\u0105dza\u0142 dobrami kr\u00f3lewskimi. Opr\u00f3cz zarz\u0105dzania ca\u0142\u0105 Wielkopolsk\u0105, starosta osobi\u015bcie sprawowa\u0142 w\u0142adz\u0119 nad dwoma g\u0142\u00f3wnymi miastami regionu &#8211; Kaliszem i Poznaniem. Mia\u0142 prawo g\u0142osu w wyborach na radnych miejskich i by\u0142 organem odwo\u0142awczym od decyzji rady miejskiej. Jego dochody gwarantowa\u0142y okre\u015blone wsie miejskie, podatki i daniny. Cz\u0119sto daniny by\u0142y rodzajem \u0142ap\u00f3wki, za pomoc\u0105 kt\u00f3rej rada miejska p\u0142aci\u0142a staro\u015bcie, aby nie dzia\u0142a\u0142 wbrew interesom miasta. Stanowisko starosty generalnego istnia\u0142o w Wielkopolsce przez do\u015b\u0107 d\u0142ugi czas.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Rada_miasta\"><\/span>Rada miasta<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Pierwsza wzmianka o radzie miejskiej pojawi\u0142a si\u0119 w dokumencie z 1280 roku. Pocz\u0105tkowo sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z pi\u0119ciu radnych, a z czasem ich liczba wzros\u0142a do o\u015bmiu. Pod koniec XIII i na pocz\u0105tku XIV wieku uprawnienia rady by\u0142y do\u015b\u0107 ograniczone i dotyczy\u0142y g\u0142\u00f3wnie nadzoru nad handlem. Jednak wraz z os\u0142abieniem roli starosty, w\u0142adza rady zacz\u0119\u0142a wzrasta\u0107. Kr\u00f3l m\u00f3g\u0142 formalnie (za po\u015brednictwem starosty) ingerowa\u0107 w sk\u0142ad rady, ale zwykle rzadko protestowa\u0142 przeciwko wyborowi radnych, chyba \u017ce kt\u00f3ry\u015b z nich nie odpowiada\u0142 mu osobi\u015bcie. Kadencja rady trwa\u0142a rok, a nowi cz\u0142onkowie byli prawdopodobnie wybierani w drodze kooptacji do starej rady przynajmniej jednego lub kilku cz\u0142onk\u00f3w. Na czele rady sta\u0142 burmistrz, o kt\u00f3rym pierwsze wzmianki pochodz\u0105 z 1310 roku. Jego kadencja r\u00f3wnie\u017c trwa\u0142a jeden rok. Do ko\u0144ca \u015bredniowiecza wybierano dw\u00f3ch burmistrz\u00f3w, z kt\u00f3rych ka\u017cdy pe\u0142ni\u0142 swoj\u0105 funkcj\u0119 przez sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ewolucja_uprawnien_rady_miejskiej\"><\/span>Ewolucja uprawnie\u0144 rady miejskiej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Od ko\u0144ca XIV wieku uprawnienia rady stawa\u0142y si\u0119 coraz szersze. Rada zosta\u0142a wzmocniona uchwa\u0142ami znanymi pod nazw\u0105 &#8222;wile\u0144&#8221;. Do jej zada\u0144 nale\u017ca\u0142a pe\u0142na regulacja \u017cycia publicznego w mie\u015bcie. Organizowa\u0142a handel i rzemios\u0142o, wydawa\u0142a rozporz\u0105dzenia dotycz\u0105ce porz\u0105dku, ochrony przeciwpo\u017carowej i ochrony mur\u00f3w miejskich. Rada by\u0142a r\u00f3wnie\u017c najwy\u017cszym organem s\u0105downiczym w mie\u015bcie, a podlega\u0142a jej \u0142awa miejska, kt\u00f3ra wcze\u015bniej zajmowa\u0142a si\u0119 sprawami s\u0105dowymi. Opr\u00f3cz samego miasta w\u0142adza rady rozszerza\u0142a si\u0119 na okoliczne wsie i przedmie\u015bcia miejskie, z wyj\u0105tkiem miast nale\u017c\u0105cych do ko\u015bcio\u0142a (Ostr\u00f3w Tumski, Chwaliszewo i \u015ar\u00f3dka), a tak\u017ce wsi ko\u015bcielnych wie\u015b \u015bw. Marcina oraz wie\u015b \u015bw. Adalberta. Spod jurysdykcji rady wy\u0142\u0105czeni byli duchowni i \u017bydzi. W wykonywaniu swoich funkcji rada by\u0142a wspomagana przez urz\u0105d miejski, na czele kt\u00f3rego sta\u0142 skarbnik.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Lawa_miejska_i_sedzia\"><\/span>\u0141awa miejska i s\u0119dzia<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Sprawy s\u0105dowe by\u0142y rozpatrywane przez \u0142aw\u0119 miejsk\u0105, kt\u00f3rej przewodniczy\u0142 s\u0119dzia g\u0142\u00f3wny. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 ona z o\u015bmiu \u0142awnik\u00f3w. Pocz\u0105tkowo tylko \u0142awa by\u0142a odpowiedzialna za procesy s\u0105dowe, ale z czasem sta\u0142a si\u0119 organem podleg\u0142ym radzie.<\/p>\n\n\n\n<p>Powsta\u0142y w \u015bredniowieczu system samorz\u0105du terytorialnego w Poznaniu rozwija\u0142 si\u0119 i doskonali\u0142 w kolejnych stuleciach a\u017c do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. W \u015bredniowieczu powsta\u0142a te\u017c idea samorz\u0105du miejskiego, bez kt\u00f3rej trudno wyobrazi\u0107 sobie dzisiejsze funkcjonowanie miasta.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"525\" src=\"https:\/\/cdn.poznanyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/12\/image-1024x525.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2905\" srcset=\"https:\/\/cdn.poznanyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/12\/image-1024x525.png 1024w, https:\/\/cdn.poznanyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/12\/image-300x154.png 300w, https:\/\/cdn.poznanyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/12\/image-768x393.png 768w, https:\/\/cdn.poznanyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/12\/image-696x357.png 696w, https:\/\/cdn.poznanyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/12\/image-1068x547.png 1068w, https:\/\/cdn.poznanyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/2023\/12\/image.png 1460w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Historia ustroju organizacyjnego Poznania w \u015bredniowieczu ukazuje fascynuj\u0105cy proces ewolucji systemu lokalnego samorz\u0105du. Pocz\u0105wszy od inkorporacji w XIII wieku, a sko\u0144czywszy na rozszerzeniu uprawnie\u0144 Rady Miejskiej, pozostawi\u0142a nam koncepcj\u0119 samorz\u0105dno\u015bci, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a do dzisiejszych czas\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pierwsze kroki w kierunku samorz\u0105du w Poznaniu si\u0119gaj\u0105 1253 roku, kiedy to miasto na lewym brzegu Warty zosta\u0142o inkorporowane. Przywilej inkorporacyjny pozwoli\u0142 na utworzenie stanowiska burmistrza, kt\u00f3ry reprezentowa\u0142 miasto. Jednak w XIV wieku rola burmistrza stopniowo straci\u0142a na znaczeniu, jak informuje strona poznanyes.eu. Przesta\u0142o to by\u0107 stanowisko dziedziczne, a jego uprawnienia stopniowo przekazywane by\u0142y radzie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":298,"featured_media":2761,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[501],"tags":[1146,614,616,799,1145,611,1144,615,612,613],"moimportance":[104],"motype":[494],"moformat":[89],"class_list":{"0":"post-2904","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-o-burmistrzu","8":"tag-ewolucja-uprawnien-rady-miejskiej","9":"tag-fakty-o-polityce","10":"tag-historia-politykow","11":"tag-historia-poznania","12":"tag-pierwsze-kroki-w-kierunku-samorzadu","13":"tag-poznanscy-politycy","14":"tag-system-organizacyjny-poznania-w-sredniowieczu","15":"tag-znane-osoby-poznan","16":"tag-znani-politycy","17":"tag-zycie-polityczne-w-poznaniu","18":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","19":"motype-eternal","20":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2904","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/298"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2904"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2904\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2908,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2904\/revisions\/2908"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2761"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2904"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2904"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2904"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2904"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2904"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2904"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}