{"id":3860,"date":"2025-01-30T07:52:17","date_gmt":"2025-01-30T06:52:17","guid":{"rendered":"https:\/\/poznanyes.eu\/?p=3860"},"modified":"2025-01-30T07:52:37","modified_gmt":"2025-01-30T06:52:37","slug":"historia-o-tym-jak-odbyl-sie-kongres-rozejmowy-w-poznaniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/eternal\/historia-o-tym-jak-odbyl-sie-kongres-rozejmowy-w-poznaniu","title":{"rendered":"Historia o tym, jak odby\u0142 si\u0119 kongres rozejmowy w Poznaniu"},"content":{"rendered":"\n

Pozna\u0144 by\u0142 \u015bwiadkiem wielu ciekawych i bardzo wa\u017cnych wydarze\u0144. Kr\u00f3lowie i ksi\u0105\u017c\u0119ta, \u015bwieccy dostojnicy oraz duchowni cz\u0119sto odwiedzali to miasto. Mo\u017cna nawet powiedzie\u0107, \u017ce mieszka\u0144cy Poznania przyzwyczaili si\u0119 do wizyt wysoko postawionych go\u015bci. Jednym ze znacz\u0105cych wydarze\u0144 w \u017cyciu miasta o znaczeniu mi\u0119dzynarodowym by\u0142 kongres pozna\u0144ski w 1530 roku. Porozmawiamy o tym szczeg\u00f3\u0142owo na poznanyes.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W\u0119gry mi\u0119dzy Polsk\u0105, Habsburgami i Turcj\u0105<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W 1530 roku przez kilka tygodni wzrok Europy skierowany by\u0142 na Pozna\u0144, gdzie wa\u017cy\u0142y si\u0119 losy przysz\u0142o\u015bci W\u0119gier, a w negocjacjach brali udzia\u0142 przedstawiciele czterech pa\u0144stw. Co prawda, pozna\u0144ski zjazd nie przyni\u00f3s\u0142 \u017cadnych konkretnych rezolucji, ale sam fakt, \u017ce miasto zosta\u0142o wybrane na miejsce tak wa\u017cnego wydarzenia, \u015bwiadczy o znaczeniu Poznania w Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n

W\u0119gry na pocz\u0105tku XVI wieku by\u0142y jednym z najwi\u0119kszych pa\u0144stw Europy \u015arodkowo-Wschodniej. Warto przypomnie\u0107, \u017ce opr\u00f3cz dzisiejszych, nazwijmy to, etnicznych ziem w\u0119gierskich, do Kr\u00f3lestwa W\u0119gier nale\u017ca\u0142y tak\u017ce S\u0142owacja, Chorwacja, dzisiejszy rumu\u0144ski Siedmiogr\u00f3d oraz cz\u0119\u015b\u0107 p\u00f3\u0142nocnej Serbii. W pewnym momencie nad W\u0119grami zacz\u0119\u0142y gromadzi\u0107 si\u0119 czarne chmury. Turcy nieub\u0142aganie zbli\u017cali si\u0119 do ich granic, podbijaj\u0105c kolejne ba\u0142ka\u0144skie kraje. W\u0119grzy zdawali sobie spraw\u0119 z niebezpiecze\u0144stwa, poniewa\u017c od ko\u0144ca XIV wieku  z r\u00f3\u017cnym skutkiem walczyli z Turkami. Jednak gdy zabrak\u0142o pa\u0144stw buforowych oddzielaj\u0105cych W\u0119gry od Turcji, niebezpiecze\u0144stwo okupacji cz\u0119\u015bci lub nawet ca\u0142ego kraju sta\u0142o si\u0119 ca\u0142kiem realne. Mimo to wielu w\u0119gierskich przedstawicieli marzy\u0142o o tym, by w ich \u015bwi\u0105tyniach znalaz\u0142a si\u0119 naj\u015bwi\u0119tsza narodowa relikwia W\u0119gier \u2013 korona \u015bw. Stefana. Szczeg\u00f3lnie chcieli j\u0105 Habsburgowie i Jagiellonowie.<\/p>\n\n\n\n

Zwi\u0105zki polsko-w\u0119gierskie mia\u0142y ju\u017c w\u00f3wczas d\u0142ugie tradycje. Oba kraje mia\u0142y wsp\u00f3lnych kr\u00f3l\u00f3w i wsp\u00f3lne interesy. W latach 1370\u20131382 kr\u00f3lem W\u0119gier i Polski by\u0142 Ludwik zwany W\u0119gierskim. Jego c\u00f3rk\u0105 by\u0142a kr\u00f3lowa Jadwiga. W latach 1440\u20131444 obiema pa\u0144stwami rz\u0105dzi\u0142 W\u0142adys\u0142aw, zwany Warne\u0144czykiem od miejsca bitwy, w kt\u00f3rej zgin\u0105\u0142, walcz\u0105c z Turkami. Jego bratanek, r\u00f3wnie\u017c W\u0142adys\u0142aw, pierworodny syn Kazimierza IV Jagiello\u0144czyka i El\u017cbiety Rakuszanki, zosta\u0142 w 1471 roku kr\u00f3lem Czech, a w 1490 roku W\u0119grzy r\u00f3wnie\u017c obrali go swoim w\u0142adc\u0105. W ten spos\u00f3b uda\u0142o mu si\u0119 zjednoczy\u0107 te dwa bogate i silne kraje w jedn\u0105 uni\u0119. Jednak jego poddani nie mieli o nim najlepszej opinii, nazywaj\u0105c go najgorszym kr\u00f3lem, kt\u00f3ry praktycznie niczego nie zrobi\u0142 dla swego ludu.<\/p>\n\n\n\n

W 1516 roku W\u0142adys\u0142aw zmar\u0142, a tron przypad\u0142 jego jedynemu dziesi\u0119cioletniemu synowi Ludwikowi II. Rok wcze\u015bniej w Wiedniu podpisano uk\u0142ad mi\u0119dzy kr\u00f3lem Polski Zygmuntem I Starym a kr\u00f3lem Czech i W\u0119gier W\u0142adys\u0142awem Jagiello\u0144czykiem oraz cesarzem Maksymilianem I Habsburgiem. Zygmunt obawia\u0142 si\u0119 sojuszu cesarza z Moskw\u0105, a Habsburgowie ju\u017c od dawna ro\u015bcili sobie prawo do czeskiego i w\u0119gierskiego tronu, co nara\u017ca\u0142o W\u0119gry na potencjalne niebezpiecze\u0144stwo wojny z Turcj\u0105. W Wiedniu <\/a>uzgodniono, \u017ce w przypadku \u015bmierci Ludwika bezpotomnego czeski i w\u0119gierski tron przypadn\u0105 Habsburgom. Uk\u0142ad ten przypiecz\u0119towano obietnicami podw\u00f3jnego ma\u0142\u017ce\u0144stwa: Ludwik Jagiello\u0144czyk mia\u0142 w przysz\u0142o\u015bci po\u015blubi\u0107 arcyksi\u0119\u017cniczk\u0119 Mari\u0119, wnuczk\u0119 cesarza, a ksi\u0119\u017cniczka Anna, c\u00f3rka W\u0142adys\u0142awa i siostra Ludwika, mia\u0142a zosta\u0107 \u017con\u0105 jednego z arcyksi\u0105\u017c\u0105t \u2013 Karola lub Ferdynanda. Ostatecznie po\u015blubi\u0142a Ferdynanda. W ten spos\u00f3b Habsburgowie za pomoc\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stw zdobywali jeden po drugim europejskie trony. Na pierwszy rzut oka nic z\u0142ego si\u0119 nie wydarzy\u0142o. Ludwik by\u0142 jeszcze dzieckiem i nie m\u00f3g\u0142 mie\u0107 potomk\u00f3w. Zgin\u0105\u0142 w 1526 roku, w bitwie z Turkami pod Mohaczem, maj\u0105c 20 lat. Ferdynand I Habsburg, \u00f3wczesny arcyksi\u0105\u017c\u0119 Austrii, ro\u015bci\u0142 sobie prawa do jego dziedzictwa. Szybko koronowa\u0142 si\u0119 na kr\u00f3la Czech i zamierza\u0142 obj\u0105\u0107 tron W\u0119gier. Jednak cz\u0119\u015b\u0107 w\u0119gierskiej szlachty sprzeciwia\u0142a si\u0119 obj\u0119ciu tronu przez Habsburga i wybra\u0142a na kr\u00f3la Jana z rodu Z\u00e1polya. Uda\u0142o mu si\u0119 zosta\u0107 koronowanym na kr\u00f3la W\u0119gier, ale Z\u00e1polya uwa\u017ca\u0142, \u017ce jako rodowity W\u0119gier ma r\u00f3wnie\u017c prawo do tronu. Mi\u0119dzy pretendentami wybuch\u0142a wojna, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017cnie obserwowa\u0142y Polska i Turcja.<\/p>\n\n\n\n

Co si\u0119 wydarzy\u0142o w Polsce?<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zygmunt Stary pozosta\u0142 neutralny wobec konfliktu, chocia\u017c dla Polski korzystniejsze by\u0142oby, gdyby Z\u00e1polya zosta\u0142 kr\u00f3lem. Wzmocnienie Habsburg\u00f3w by\u0142o sprzeczne z polsk\u0105 racj\u0105 stanu, co doskonale rozumia\u0142a kr\u00f3lowa Bona, bez w\u0105tpienia jedna z najwybitniejszych kobiet w Polsce. Zygmunt wierzy\u0142 w nienaruszalno\u015b\u0107 postanowie\u0144 wiede\u0144skich z 1515 roku, a tak\u017ce obawia\u0142 si\u0119 odnowienia antypolskiego sojuszu mi\u0119dzy Habsburgami a Moskw\u0105. Austriacy r\u00f3wnie\u017c nie pozostawali bezczynni \u2013 starali si\u0119 przeci\u0105gn\u0105\u0107 na swoj\u0105 stron\u0119 jak najwi\u0119cej koronnych dostojnik\u00f3w, na czele z wielkim kanclerzem koronnym i kasztelanem krakowskim Krzysztofem Szyd\u0142owieckim, kt\u00f3ry otrzymywa\u0142 znaczne wynagrodzenie od dworu wiede\u0144skiego. Wkr\u00f3tce pojawi\u0142a si\u0119 okazja do rozpocz\u0119cia negocjacji mi\u0119dzy stronami.<\/p>\n\n\n\n

W 1527 roku Z\u00e1polya poni\u00f3s\u0142 kl\u0119sk\u0119 w wojnie z Ferdynandem i uciek\u0142 do Polski. Hetman Jan Tarnowski udzieli\u0142 mu go\u015bciny, a kr\u00f3l Zygmunt zapewni\u0142 nienaruszalno\u015b\u0107. Narodowy kr\u00f3l W\u0119gier, nie widz\u0105c innego wyj\u015bcia, w nast\u0119pnym roku zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 o pomoc do su\u0142tana Sulejmana Wspania\u0142ego, uznaj\u0105c si\u0119 jego lennikiem. Su\u0142tan zatwierdzi\u0142 t\u0119 decyzj\u0119 i w 1529 roku najecha\u0142 W\u0119gry, zdoby\u0142 ich stolic\u0119 Bud\u0119 i zwr\u00f3ci\u0142 Janowi wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kraju. Nast\u0119pnie ruszy\u0142 na ziemie Ferdynanda, docieraj\u0105c pod Wiede\u0144, cho\u0107 nie rozpocz\u0105\u0142 obl\u0119\u017cenia miasta. Sytuacja uleg\u0142a zmianie, a Ferdynandowi zacz\u0119\u0142a grozi\u0107 kl\u0119ska, cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 europejskich monarch\u00f3w uznawa\u0142a go za prawowitego kr\u00f3la W\u0119gier. Z\u00e1polya, ze swojej strony, zosta\u0142 og\u0142oszony sojusznikiem Turk\u00f3w, za co papie\u017c Klemens VII ekskomunikowa\u0142 go z Ko\u015bcio\u0142a. Ferdynand, przestraszony szybkim post\u0119pem armii su\u0142tana, zaproponowa\u0142 Janowi negocjacje za po\u015brednictwem Zygmunta Starego i ksi\u0119cia saskiego Jerzego Brodatego, m\u0119\u017ca Barbary Jagiellonki, c\u00f3rki Kazimierza Jagiello\u0144czyka, a tym samym siostry Zygmunta Starego.<\/p>\n\n\n\n

Przeprowadzenie kongresu w Poznaniu<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Inicjatywa rozpocz\u0119cia rozm\u00f3w pokojowych mi\u0119dzy kr\u00f3lami W\u0119gier wysz\u0142a od saskiego ksi\u0119cia na pocz\u0105tku 1530 roku. Pomys\u0142 podchwyci\u0142 Zygmunt Stary i mi\u0119dzy zainteresowanymi stronami rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wymiana korespondencji. Z\u00e1polya i Ferdynand zgodzili si\u0119 na rokowania, kt\u00f3re mieli prowadzi\u0107 wybrani przez nich delegaci, a po\u015brednikami mieli by\u0107 przedstawiciele kr\u00f3la polskiego i ksi\u0119cia saskiego. Pozostawa\u0142o tylko wybra\u0107 odpowiednie miejsce. Pocz\u0105tkowo rozwa\u017cano przeprowadzenie kongresu we Wroc\u0142awiu, jednak Z\u00e1polya stanowczo si\u0119 temu sprzeciwi\u0142, poniewa\u017c miasto znajdowa\u0142o si\u0119 na ziemiach nale\u017c\u0105cych do Ferdynanda. Zaproponowa\u0142 wi\u0119c dowolne miejsce w Polsce. Zygmunt Stary przysta\u0142 na t\u0119 decyzj\u0119 i wskaza\u0142 Pozna\u0144 jako miejsce najlepiej nadaj\u0105ce si\u0119 na takie spotkanie.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego jednak Pozna\u0144? A wszystko dlatego, \u017ce miasto prze\u017cywa\u0142o w\u00f3wczas sw\u00f3j \u201ez\u0142oty wiek\u201d. By\u0142o bogate, ludne, a w 1510 roku odby\u0142 si\u0119 tu podobny kongres, zwo\u0142any w sprawie spor\u00f3w z zakonem krzy\u017cackim. Kr\u00f3l bardzo pragn\u0105\u0142 przeprowadzi\u0107 zjazd w odpowiednich warunkach. Dynastia Jagiellon\u00f3w mia\u0142a r\u00f3wnie\u017c szczeg\u00f3ln\u0105 sympati\u0119 do Poznania. Co ciekawe, gdy wszystko zosta\u0142o ustalone, Jan Z\u00e1polya sprzeciwi\u0142 si\u0119 Poznaniowi jako miejscu spotkania, argumentuj\u0105c, \u017ce jest on zbyt oddalony od W\u0119gier. Kr\u00f3l Zygmunt wyznaczy\u0142 dat\u0119 rozpocz\u0119cia kongresu na 29 wrze\u015bnia 1530 roku. Opr\u00f3cz rozm\u00f3w pokojowych, maj\u0105cych na celu zako\u0144czenie wojny na W\u0119grzech, drugim tematem kongresu mia\u0142o by\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo dziesi\u0119cioletniego Zygmunta Augusta z czteroletni\u0105 c\u00f3rk\u0105 Ferdynanda, El\u017cbiet\u0105.<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wnym przedstawicielem Polski na kongresie by\u0142 biskup pozna\u0144ski Jan Latalski. Pozostali delegaci, wybrani przez Zygmunta Starego, mieli zapewni\u0107 unikanie jakichkolwiek konflikt\u00f3w. W sk\u0142ad delegacji saskiej weszli: Jan Schleynitz, biskup Mi\u0144ski, oraz profesor prawa z uniwersytetu w Lipsku, Krzysztof Karlewicz. Polska i saska delegacja przyby\u0142y do Poznania na czas, natomiast austriacka i w\u0119gierska przyjecha\u0142y z op\u00f3\u017anieniem. Przedstawiciele Ferdynanda dotarli do miasta 4 pa\u017adziernika.<\/p>\n\n\n\n

Ze wzgl\u0119du na przebudow\u0119 zamku, obrady kongresu odbywa\u0142y si\u0119 w miejskim ratuszu, kt\u00f3ry by\u0142 w\u00f3wczas jeszcze gotycki. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wa\u017cnych decyzji zapada\u0142a na spotkaniach zakulisowych, przyj\u0119ciach i ucztach. Prorabsburscy polscy i sasky delegaci poparli stanowisko Ferdynanda, jednak druga cz\u0119\u015b\u0107 polskiej delegacji popiera\u0142a argumenty Z\u00e1polyi. Obie strony nie chcia\u0142y jednak p\u00f3j\u015b\u0107 na ust\u0119pstwa. Negocjacje zako\u0144czy\u0142y si\u0119 na pocz\u0105tku listopada i okaza\u0142y si\u0119 praktycznie bezowocne. Zawarli jedynie roczny rozejm, kt\u00f3rego w praktyce nie przestrzegano. Spraw\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwa Zygmunta Augusta i El\u017cbiety Habsbur\u017canki od\u0142o\u017cono na p\u00f3\u017aniej. Decyzja o ich \u015blubie zapad\u0142a dopiero trzy lata p\u00f3\u017aniej, po osi\u0105gni\u0119ciu przez nich odpowiedniego wieku.<\/p>\n\n\n\n

Po kongresie Jan Z\u00e1polya stara\u0142 si\u0119 o sojusz z Polsk\u0105, poniewa\u017c bardzo pragn\u0105\u0142 po\u015blubi\u0107 c\u00f3rk\u0119 Zygmunta Starego, Izabel\u0119 Jagiellonk\u0119. W 1538 roku uzyska\u0142 zgod\u0119, ale dopiero po podpisaniu traktatu pokojowego z Ferdynandem. Na jego mocy Jan mia\u0142 przekaza\u0107 2\/3 terytorium W\u0119gier Ferdynandowi. Gdy jednak Jan wyst\u0105pi\u0142 z roszczeniami do spadku, Izabela oraz w\u0119gierscy mo\u017cnow\u0142adcy odm\u00f3wili i zwr\u00f3cili si\u0119 o pomoc do Turcji. W 1541 roku su\u0142tan wys\u0142a\u0142 swoj\u0105 armi\u0119 na W\u0119gry, a kr\u00f3lestwo zosta\u0142o podzielone. Zachodnia i p\u00f3\u0142nocna cz\u0119\u015b\u0107 zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do Imperium Osma\u0144skiego, a cz\u0119\u015b\u0107 wschodnia przekszta\u0142cona w zale\u017cne od Turcji ksi\u0119stwo lenne. Podzia\u0142 ten utrzyma\u0142 si\u0119 a\u017c do 1699 roku.<\/p>\n\n\n\n

Mimo negatywnych wynik\u00f3w kongresu, przyni\u00f3s\u0142 on Poznaniowi pewne korzy\u015bci. Dzi\u0119ki niemu o mie\u015bcie us\u0142ysza\u0142a ca\u0142a Europa, a jego mieszka\u0144cy mieli okazj\u0119 znale\u017a\u0107 si\u0119 w centrum wielkiej dyplomacji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pozna\u0144 by\u0142 \u015bwiadkiem wielu ciekawych i bardzo wa\u017cnych wydarze\u0144. Kr\u00f3lowie i ksi\u0105\u017c\u0119ta, \u015bwieccy dostojnicy oraz duchowni cz\u0119sto odwiedzali to miasto. Mo\u017cna nawet powiedzie\u0107, \u017ce mieszka\u0144cy Poznania przyzwyczaili si\u0119 do wizyt wysoko postawionych go\u015bci. Jednym ze znacz\u0105cych wydarze\u0144 w \u017cyciu miasta o znaczeniu mi\u0119dzynarodowym by\u0142 kongres pozna\u0144ski w 1530 roku. Porozmawiamy o tym szczeg\u00f3\u0142owo na poznanyes.eu. […]<\/p>\n","protected":false},"author":301,"featured_media":3871,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[500],"tags":[1523,1528,1519,1521,799,1518,1514,1511,1529,1516,1522,1527,1525,1513,1512],"moimportance":[104],"motype":[494],"moformat":[93],"class_list":{"0":"post-3860","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-pro-polituky","8":"tag-dyplomacja-renesansu","9":"tag-ferdynand-i-habsburg","10":"tag-habsburgowie","11":"tag-historia-polski-xvi-wiek","12":"tag-historia-poznania","13":"tag-jagiellonowie","14":"tag-jan-zapolya","15":"tag-kongres-poznanski-1530","16":"tag-polityka-dynastyczna","17":"tag-rozejm-w-poznaniu","18":"tag-turcja-a-wegry","19":"tag-uklad-wiedenski-1515","20":"tag-wegry-xvi-wiek","21":"tag-wojna-o-tron-wegier","22":"tag-zygmunt-stary","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","24":"motype-eternal","25":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3860","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/301"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3860"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3860\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3870,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3860\/revisions\/3870"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3871"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3860"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3860"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3860"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3860"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3860"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}