{"id":3893,"date":"2025-01-30T17:46:56","date_gmt":"2025-01-30T16:46:56","guid":{"rendered":"https:\/\/poznanyes.eu\/?p=3893"},"modified":"2025-01-30T17:47:16","modified_gmt":"2025-01-30T16:47:16","slug":"zamach-na-cara-w-poznaniu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/eternal\/zamach-na-cara-w-poznaniu","title":{"rendered":"Zamach na cara w Poznaniu"},"content":{"rendered":"\n

W 1843 roku w Poznaniu dosz\u0142o do pozornie niegro\u017anego incydentu, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce mia\u0142 powa\u017cne konsekwencje polityczne, anga\u017cuj\u0105c niemal wszystkie s\u0142u\u017cby dyplomatyczne Prus, Rosji, Wielkiego Ksi\u0119stwa Pozna\u0144skiego oraz Kr\u00f3lestwa Polskiego, a tak\u017ce policj\u0119. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od przypadkowego wystrza\u0142u. Niestety, pad\u0142 on w pobli\u017cu karety, w kt\u00f3rej podr\u00f3\u017cowa\u0142 car i imperator Wszechrosji, Miko\u0142aj I Paw\u0142owicz. Wi\u0119cej o tym wydarzeniu opowiemy na stronie poznanyes.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3tka biografia cara<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Miko\u0142aj I by\u0142 trzecim synem cara Paw\u0142a I. Jego starszymi bra\u0107mi byli car Aleksander I oraz s\u0142ynny wielki ksi\u0105\u017c\u0119 Konstanty Paw\u0142owicz. Gdy po \u015bmierci Aleksandra I Konstanty mia\u0142 wst\u0105pi\u0107 na tron, poddani nagle dowiedzieli si\u0119, \u017ce nast\u0119pnym w\u0142adc\u0105 b\u0119dzie nie on, lecz jego m\u0142odszy brat Miko\u0142aj. Konstanty potajemnie zrzek\u0142 si\u0119 praw do tronu, kt\u00f3rego i tak nie m\u00f3g\u0142 odziedziczy\u0107, poniewa\u017c wcze\u015bniej zawar\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144stwo morganatyczne z polsk\u0105 arystokratk\u0105 Joann\u0105 Grudzi\u0144sk\u0105. Tak jak kobieta nie pochodzi\u0142a z rodziny kr\u00f3lewskiej, Konstanty nie m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 carem zgodnie z prawem rosyjskim. Warto doda\u0107, \u017ce Konstanty by\u0142 szwagrem genera\u0142a Dezyderego Ch\u0142apowskiego, dobrze znanego w Wielkopolsce, poniewa\u017c ich \u017cony, Joanna i Antonina, by\u0142y siostrami.<\/p>\n\n\n\n

Miko\u0142aj zas\u0142yn\u0105\u0142 jako obro\u0144ca starego porz\u0105dku i w\u0142adzy absolutnej, a tak\u017ce zagorza\u0142y przeciwnik wszelkich ruch\u00f3w rewolucyjnych i liberalnych. W Europie nazywano go \u017candarmem Europy, a w Rosji \u2013 Miko\u0142ajem Pa\u0142kinem. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce jego misj\u0105 jako w\u0142adcy jest zachowanie \u0437samodzier\u017cawia i t\u0142umienie wszystkich europejskich rewolucji. Swoje panowanie rozpocz\u0105\u0142 od st\u0142umienia powstania dekabryst\u00f3w na Placu Senackim w Petersburgu. 14 grudnia 1825 roku grupa oficer\u00f3w, kt\u00f3rzy od dawna spiskowali w celu obalenia absolutyzmu w Rosji, wykorzystuj\u0105c zamieszanie wok\u00f3\u0142 sukcesji tronu, wyprowadzi\u0142a na plac oko\u0142o 3000 \u017co\u0142nierzy. Jednak spiskowcy, znani jako dekabry\u015bci, wykazali si\u0119 bierno\u015bci\u0105, co wykorzystali \u017co\u0142nierze lojalni wobec cara, brutalnie t\u0142umi\u0105c powstanie. Pi\u0119ciu przyw\u00f3dc\u00f3w spisku zosta\u0142o skazanych na kar\u0119 \u015bmierci, a reszt\u0119 zes\u0142ano na Syberi\u0119. 29 listopada 1830 roku wybuch\u0142o powstanie w Kr\u00f3lestwie Polskim, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142o si\u0119 kl\u0119sk\u0105 i represjami. Car nie mia\u0142 wi\u0119c szczeg\u00f3lnych powod\u00f3w, by darzy\u0107 sympati\u0105 Polak\u00f3w, kt\u00f3rych uwa\u017ca\u0142 za niewdzi\u0119cznych buntownik\u00f3w. Nic dziwnego, \u017ce przypadkowy wystrza\u0142 w Poznaniu uzna\u0142 za zamach. <\/p>\n\n\n\n

Car w Poznaniu<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wszystko wydarzy\u0142o si\u0119 w bardzo dziwnych okoliczno\u015bciach. Miko\u0142aj I wraca\u0142 do Rosji z Berlina we wrze\u015bniu 1843 roku, a jak wiadomo, najkr\u00f3tsza droga wiod\u0142a przez Pozna\u0144. Car bardzo nie lubi\u0142 tego miasta. Po pierwsze, znale\u017ali tam schronienie uchod\u017acy polityczni z Rosji, po drugie, wielu mieszka\u0144c\u00f3w Poznania i Wielkopolski bra\u0142o udzia\u0142 w Powstaniu Listopadowym. Trzeci\u0105 przyczyn\u0105 by\u0142 incydent sprzed kilku lat. Podczas podr\u00f3\u017cy przez Pozna\u0144 w drodze do Berlina jego pow\u00f3z uderzy\u0142 w naro\u017cnik pa\u0142acu Miel\u017cy\u0144skich na Starym Rynku. Jeden z carskich kozak\u00f3w zacz\u0105\u0142 bi\u0107 wo\u017anic\u0119 za ten b\u0142\u0105d, a przypadkowi przechodnie stan\u0119li w obronie bitego, krzycz\u0105c, \u017ce tutaj nie mo\u017cna zachowywa\u0107 si\u0119 tak arogancko, bo to nie Rosja. Oczywi\u015bcie takie s\u0142owa bardzo dotkn\u0119\u0142y i rozgniewa\u0142y monarch\u0119. Mimo to musia\u0142 wraca\u0107 przez Pozna\u0144 i 19 wrze\u015bnia wjecha\u0142 do miasta. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jego wizyta zbieg\u0142a si\u0119 w czasie z pogrzebem genera\u0142a Karla von Grolmana, dow\u00f3dcy V Korpusu Armii Pruskiej, stacjonuj\u0105cego w Poznaniu, oraz inicjatora przekszta\u0142cenia zamku w Przemy\u015blu w twierdz\u0119. Genera\u0142 zmar\u0142 cztery dni wcze\u015bniej. Procesja pogrzebowa mia\u0142a wyruszy\u0107 ze Starego Rynku i dotrze\u0107 na cmentarz na Winiarach. Ze wzgl\u0119du na zaplanowan\u0105 wizyt\u0119 cara ceremoni\u0119 prze\u0142o\u017cono. Car nie planowa\u0142 d\u0142u\u017cszego postoju w Poznaniu, ale musia\u0142 zmieni\u0107 konie przy budynku pocztowym przy ulicy Rybaki. Na przywitanie wysokiego go\u015bcia przyby\u0142 namiestnik Wielkiego Ksi\u0119stwa Pozna\u0144skiego Moritz von Beuermann. Jednak car nie uzna\u0142 za stosowne wysi\u0105\u015b\u0107 z powozu, daj\u0105c tym samym wyraz pogardy wobec miasta i jego w\u0142adz. Po kr\u00f3tkiej przerwie orszak carski ruszy\u0142 dalej, kieruj\u0105c si\u0119 z ulicy Wilhelmowskiej do Garbar, a stamt\u0105d mostem Chwaliszewskim przez starorzecze Warty \u2013 w stron\u0119 Warszawy. Po przekroczeniu mostu jedna z karet, w kt\u00f3rej znajdowa\u0142a si\u0119 kancelaria carska, wpad\u0142a do g\u0142\u0119bokiego rowu, a kozak stoj\u0105cy z ty\u0142u przypadkowo upu\u015bci\u0142 karabin, z kt\u00f3rego pad\u0142 strza\u0142. Na szcz\u0119\u015bcie nikt nie ucierpia\u0142. By\u0107 mo\u017ce o tym wydarzeniu nikt nigdy by nie us\u0142ysza\u0142, gdyby nie fakt, \u017ce po dotarciu do Warszawy car poskar\u017cy\u0142 si\u0119 namiestnikowi Kr\u00f3lestwa Polskiego, feldmarsza\u0142kowi Iwanowi Paskiewiczowi, na rzekomo hanebne traktowanie, jakiego dozna\u0142 w Poznaniu.<\/p>\n\n\n\n

Oburzony takim potraktowaniem swego monarchy, Paskiewicz wystosowa\u0142 do Berlina not\u0119 protestacyjn\u0105, kt\u00f3rej kopi\u0119 otrzyma\u0142 tak\u017ce gubernator Beuermann. W depeszy znajdowa\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy innymi relacja samego cara na temat wydarze\u0144 w Poznaniu. Pisa\u0142 on, \u017ce podczas zmiany koni traktowano go z pogard\u0105, nikt nie zdj\u0105\u0142 nawet czapki, a jego s\u0142u\u017c\u0105cego, siedz\u0105cego na ko\u017ale, kto\u015b uderzy\u0142 kijem. Gdy pow\u00f3z kancelarii przeje\u017cd\u017ca\u0142 przez most Chwaliszewski, na skrzy\u017cowaniu ulic obok wodoci\u0105gu stali podejrzani ludzie. Oddali strza\u0142 w stron\u0119 karety, a kula przebi\u0142a j\u0105 na wylot, dziurawi\u0105c tak\u017ce p\u0142aszcz jednego z urz\u0119dnik\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w \u015brodku. Carscy urz\u0119dnicy bali si\u0119 zatrzyma\u0107 w mie\u015bcie i stan\u0119li dopiero za Poznaniem, na drodze warszawskiej.<\/p>\n\n\n\n

\u015aledztwo w sprawie incydentu<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kr\u00f3l pruski Fryderyk Wilhelm IV powa\u017cnie podszed\u0142 do tej sprawy i wys\u0142a\u0142 do Poznania komisj\u0119 \u015bledcz\u0105, w sk\u0142ad kt\u00f3rej weszli tak\u017ce miejscowi urz\u0119dnicy wyznaczeni przez naczelnego gubernatora. Komisja przes\u0142ucha\u0142a wielu \u015bwiadk\u00f3w i nawet wyznaczy\u0142a nagrod\u0119 w wysoko\u015bci 1000 dukat\u00f3w za wskazanie winnego wystrza\u0142u na Chwaliszewie. Jednak \u015bledztwo nie przynios\u0142o \u017cadnych rezultat\u00f3w. Jeden z cz\u0142onk\u00f3w komisji, radca prezydialny Noah, uda\u0142 si\u0119 do Warszawy z pro\u015bb\u0105 do feldmarsza\u0142ka Paskiewicza o pokazanie ostrzelanego powozu, munduru urz\u0119dnika z dziur\u0105 po kuli oraz o przes\u0142uchanie dworzan, kt\u00f3rzy towarzyszyli carowi w tym czasie. Paskiewicz przyj\u0105\u0142 \u015bledczego nieprzychylnie. Irytowa\u0142 go brak post\u0119p\u00f3w w dochodzeniu, szczeg\u00f3lnie w Warszawie, poniewa\u017c strza\u0142 pad\u0142 w Poznaniu. Co wi\u0119cej, poinformowa\u0142 Noaha, \u017ce pow\u00f3z zamierzaj\u0105 rozebra\u0107, p\u0142aszcz zosta\u0142 zniszczony, a urz\u0119dnicy wyjechali do Petersburga.<\/p>\n\n\n\n

Misja Noaha zako\u0144czy\u0142a si\u0119 fiaskiem, wi\u0119c do Warszawy uda\u0142 si\u0119 osobi\u015bcie szef berli\u0144skiej policji, Duncker. Jednak i on nie zdo\u0142a\u0142 niczego udowodni\u0107, a gubernator potraktowa\u0142 go z niech\u0119ci\u0105. Komisja \u015bledcza, mimo ogromnych wysi\u0142k\u00f3w, nie by\u0142a w stanie wyja\u015bni\u0107 sytuacji. W zwi\u0105zku z tym \u015bledztwo zosta\u0142o umorzone, a spraw\u0119 zamkni\u0119to. Wystrza\u0142 uznano za przypadkowy i nie znaleziono \u017cadnych dowod\u00f3w na spisek przeciwko \u017cyciu cara Miko\u0142aja I. Sytuacja ta ujawni\u0142a, jakie by\u0142y relacje mi\u0119dzy dwoma pa\u0144stwami. Teoretycznie by\u0142y poprawne, a nawet serdeczne, jednak w praktyce car zupe\u0142nie nie liczy\u0142 si\u0119 z Kr\u00f3lestwem Prus, traktuj\u0105c je z uprzedzeniem. Prusy obawia\u0142y si\u0119 Rosji, co potwierdza cho\u0107by przekszta\u0142cenie Poznania, miasta po\u0142o\u017conego zaledwie kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w od granicy, w twierdz\u0119. Gdy w 1848 roku w Berlinie wybuch\u0142a \u201eWiosna Lud\u00f3w\u201d, najwi\u0119ksze obawy budzi\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 zbrojnej interwencji w\u0142a\u015bnie ze strony Rosji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 1843 roku w Poznaniu dosz\u0142o do pozornie niegro\u017anego incydentu, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce mia\u0142 powa\u017cne konsekwencje polityczne, anga\u017cuj\u0105c niemal wszystkie s\u0142u\u017cby dyplomatyczne Prus, Rosji, Wielkiego Ksi\u0119stwa Pozna\u0144skiego oraz Kr\u00f3lestwa Polskiego, a tak\u017ce policj\u0119. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od przypadkowego wystrza\u0142u. Niestety, pad\u0142 on w pobli\u017cu karety, w kt\u00f3rej podr\u00f3\u017cowa\u0142 car i imperator Wszechrosji, Miko\u0142aj I Paw\u0142owicz. Wi\u0119cej […]<\/p>\n","protected":false},"author":301,"featured_media":3904,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[500],"tags":[1547,1551,1545,799,1554,1553,1546,1548,1549,1552,1550,1557,1555,1544,1556],"moimportance":[104],"motype":[494],"moformat":[93],"class_list":{"0":"post-3893","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-pro-polituky","8":"tag-car-w-poznaniu","9":"tag-chwaliszewo","10":"tag-feldmarszalek-iwan-paskiewicz","11":"tag-historia-poznania","12":"tag-incydent-w-poznaniu-1843","13":"tag-krolestwo-polskie","14":"tag-mikolaj-i-pawlowicz","15":"tag-moritz-von-beuermann","16":"tag-powstanie-listopadowe","17":"tag-sledztwo-prus","18":"tag-stosunki-prus-z-rosja","19":"tag-twierdza-poznan","20":"tag-wielkie-ksiestwo-poznanskie","21":"tag-zamach-na-cara","22":"tag-zamach-polityczny","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","24":"motype-eternal","25":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3893","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/301"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3893"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3893\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3903,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3893\/revisions\/3903"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3904"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3893"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3893"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3893"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3893"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}