W annałach historii niektóre wydarzenia rzucają długi cień, pozostawiając ślad, który rezonuje przez wieki. Powstanie Przemka, wójta poznańskiego, w XIV wieku jest jedną z takich historii. Był to czas politycznych wstrząsów, zmieniających się sojuszy i walki o władzę w Wielkopolsce, informuje strona poznanyes.eu.
Rozdrobnione państwo polskie
XIV wiek był okresem prób zjednoczenia rozdrobnionego państwa polskiego. Akt o sukcesji przez Bolesława Kryworowskiego z 1138 roku podzielił Polskę na kilka regionów. W tym czasie polską koroną rządził Przemysław II, książę Wielkopolski i Pomorza, a później Wacław II. W 1320 roku książę Władysław Łokietek został koronowany na króla Polski, co jeszcze bardziej pogłębiło trudności polityczne.
W tym okresie rosły wpływy rycerstwa, kościołów i miast. Poznań, dobrze prosperujące miasto w drugiej połowie XIII wieku, odgrywało znaczącą rolę w tym procesie. Jego droga była jednak pełna trudności.
Walka o władzę w Wielkopolsce
Dynamika relacji między Przemysłem II, Henrykiem III głogowskim i Władysławem Łokietkiem leżała u podstaw zawirowań w Wielkopolsce. Władcy ci zarządzali złożoną siecią sojuszy, często cementowanych przez umowy o przeżyciu, które zapewniały sukcesję w przypadku śmierci jednego z nich bez dziedzica.
Z czasem równowaga sił uległa zmianie i Wielkopolska stanęła w obliczu zagrożenia wojną domową. W 1296 roku traktat w Krzywiniu podzielił Wielkopolskę między ugrupowaniami. Łokietek otrzymał część wschodnią, w tym Poznań, a Henryk III część zachodnią. Wybuchła jednak wojna między książętami wielkopolskimi, w której Poznań znalazł się pośrodku.
W 1300 roku Wacław II z Czech został koronowany na króla Polski w Gnieźnie, co jeszcze bardziej skomplikowało sytuację. Dopiero po śmierci Wacława II i jego syna Wacława III w 1305 i 1306 roku Henryk Głogowski odzyskał kontrolę nad Wielkopolską.
Bunt wójta Przemka
W 1312 roku nastąpił przełom w podziale Wielkopolski między synów Henryka III głogowskiego. Jego synowie, w tym Przemek, otrzymali część regionu. Jednak ich lojalność wobec Niemców i rozczłonkowanie Wielkopolski doprowadziły do rosnącego niezadowolenia wśród lokalnych możnowładców i obywateli.
Poznań, jako miasto głęboko zakorzenione w tradycjach śląskich i lubuskich, było rozdarte między lojalnością wobec spadkobierców Głogowskiego a rosnącą potęgą Władysława Łokietka. Ważną postacią stał się wójt Przemek, młody i stosunkowo niedoświadczony przywódca. Jego poparcie dla potomków Głogowskiego było podyktowane nie tylko względami politycznymi, ale także ekonomicznymi. Stosunki handlowe między Poznaniem a miastami śląskimi były kluczowe, a rządy Głogowskiego zapewniały stały dostęp do tych rynków.
Jednak bunt Przemka ostatecznie zakończyło się niepowodzeniem. W 1313 lub na początku 1314 roku Poznań został zdobyty i splądrowany przez wojska Łokietka. Miasto zostało zniszczone, a jego majątek i przywileje skonfiskowane.
Konsekwencje i dziedzictwo
Po klęsce Poznań podupadł, a Przemek stracił dawny autorytet. Rada miejska zyskała większą władzę, co doprowadziło do zmian w rządzeniu. Ostatecznie, około 1380 roku, mieszczaństwo poznańskie wykupiło od króla stanowisko starosty.
Decyzja poznaniaków i wójta Przemka o rzuceniu wyzwania wielkim wpływom Łokietka podyktowana była pewnością siebie i interesami ekonomicznymi. Z perspektywy czasu okazała się jednak wyborem kosztownym i krótkowzrocznym. Za jego konsekwencje Poznań płacił przez dziesięciolecia.
Historia buntu wójta Przemka pokazuje złożoność średniowiecznej polityki, znaczenie interesów gospodarczych i długofalowy wpływ fatalnych decyzji. Historia Poznania, podobnie jak wielu innych miast, została ukształtowana przez wydarzenia, które pozostawiły niezatarty ślad na ścieżce postępu i rządzenia.