23 czerwca 1829 roku rozpoczęto budowę Twierdzy Poznań, znanej w języku niemieckim jako Festung Posen. Korzenie tej potężnej budowli obronnej sięgają jednak głębiej, prawie dekadę wcześniej. Ambitne plany fortyfikacji Poznania powstały już w 1817 roku, ale z powodu trudności finansowych budowę rozpoczęto dopiero w 1828 roku — pisze strona poznanyes.eu. To opóźnienie pozwoliło na dokładniejsze planowanie i przygotowania. Centralny Fort twierdzy, często nazywany Cytadelą, stał się później największym fortem artyleryjskim w Europie tych czasów.
Strategiczne znaczenie Twierdzy Poznańskiej
Pomysł budowy Twierdzy Poznań był głęboko zakorzeniony w jej położeniu geograficznym jako największego miasta na trasie z Rosji do Berlina. Poznań był postrzegany jako główne miasto, mające na celu ochronę wolności i niepodległości Prus, zwłaszcza przed potencjalnymi zagrożeniami. Symbolizował także niemiecką tożsamość tych ziem. Generał Carl Wilhelm Georg von Grolman, kluczowa postać w pruskim przywództwie wojskowym, odegrał kluczową rolę w stworzeniu tego planu fortyfikacji. Strategiczne położenie Poznania na granicy prusko-rosyjskiej i strach przed polskim ruchem niepodległościowym spowodowały decyzję o umocnieniu miasta. Naturalne bariery rzeki Warty i korzystna rzeźba terenu dodatkowo utrwaliły dla Poznania status twierdzy.
Cud architektoniczny Leopolda Ludwiga Brese
Projekt Fortu Winiary, który służył jako Rdzeń Twierdzy Poznań, zaprojektował Leopold Ludwig Brese. Plan został ostatecznie zatwierdzony w lutym 1829 roku, rozpoczynając wieloetapowy proces budowy, który trwał ponad dekadę i zakończył się w 1842 roku. Fort Winiary był strategicznie zlokalizowany jako najważniejsza budowla fortyfikacyjna w ogromnym pierścieniu obronnym o średnicy 9,5 kilometra i łącznej długości 30 kilometrów. Chociaż niektóre części wielobocznej twierdzy zostały rozebrane w XIX wieku, potężne fortyfikacje Fortu Winiary stały twardo.
Spojrzenie na historię i współczesną konserwację
Dziś historia Twierdzy Poznań żyje dzięki zachowanym zabytkowym budynkom, a także tym, co już przeszło do annałów czasu. Oficjalna strona Twierdzy Poznań oferuje kompleksowe badanie tej bogatej historii, prezentując odwiedzającym fakty opowiadające o różnych zabytkach i ich historycznym znaczeniu. Szczegółowe mapy ilustrują skomplikowane planowanie Fortu Winiary i całej twierdzy, dają wyobrażenie o strategicznym znaczeniu rzeki Warty i takich atrakcji jak Cytadela Tumska, Fort Rocha i Fort Reformatów.
Niestety wiele z tych zabytków uległo upływowi czasu i wpływom komunizmu. W szczególności Fort Winiary był systematycznie demontowany, a cegły uratowane z jego rozbiórki posłużyły do odbudowy Warszawy i Poznania, które zostały zniszczone przez wojnę. Dziś na miejscu Fortu kwitnie Park Cytadela, który pozostaje pamiątką historii. W 2008 roku Fort Winiary zyskał uznanie Prezydenta RP, zajmując miejsce na liście zabytków jako część bogatego kompleksu historycznego Poznania.
Podsumowując, Budowa i rozwój Poznańskiej twierdzy odzwierciedla fascynujący rozdział w europejskiej historii wojskowości. Wizja generała von Grolmana w połączeniu z geniuszem inżynieryjnym Leopolda Ludwiga Brese doprowadziła do powstania twierdzy wojskowej o ogromnym znaczeniu strategicznym dla Prus. Chociaż znaczna część twierdzy została utracona z powodu czasu i konfliktów, dziedzictwo Poznańskiej twierdzy przetrwało jako świadectwo ambicji, innowacyjności i wytrwałości tych, którzy ją kształtowali.