Obóz „Główna” znajdujący się w Poznaniu podczas II wojny światowej odegrał znaczącą rolę w tragicznej akcji wysiedleńczej mającej na celu zmianę struktury etnicznej i rasowej ziem polskich włączonych do nazistowskich Niemiec — pisze strona internetowa poznanyes.eu.
W listopadzie 1939, wkrótce po niemieckiej okupacji Poznania, rozpoczęła się bezlitosna akcja wysiedleńcza. Niemieckie wojsko przychodziło do wybranych mieszkań, często dając mieszkańcom tylko 15 minut na opuszczenie domów. Przesiedleńcy byli poddawani ścisłej selekcji według takich kryteriów jak aktywność polityczna, posiadanie majątku i ich rola w spisku przeciwko niepodległości.
Wysiedleni Polacy znaleźli się w trudnych warunkach. Pozwolono im zabrać ze sobą tylko bagaż podręczny składający się z ubrań, skąpych zapasów żywności, dokumentów i ograniczonej ilości pieniędzy. Cała reszta majątku miała stać się własnością niemieckich osadników w regionie Wartheland. Niektóre z nich zostały natychmiast przetransportowane do Generalnego Gubernatorstwa, a inne trafiły do obozów tranzytowych, w tym do przesiedleńczego obozu „Główna”.
Geneza obozu przesiedleńczego na Głównej
Po akcji wysiedleńczej pod koniec października 1939 roku rozwinęło się złowieszcze wydarzenie – utworzenie obozu „Główna” w Poznaniu. Obóz ten, pierwotnie nazywany „Sammelager Glowna” lub „Internirungslager Glowna”, później stał się znany jako „Durchgangslager Glowna”, podkreślając jego rolę jako obozu tranzytowego. Położony w dzielnicy „Główna” przy ulicy Bałtyckiej obóz służył jako tymczasowe schronienie dla tych, którzy zostali przymusowo wywiezieni z domów rodzinnych.
Życie w obozie „Główna”
Więźniowie obozu „Główna” doświadczyli ogromnego cierpienia. W obozie były drewniane prycze i rzadka słoma do spania. Skromna dieta i niskie temperatury z wilgotnością pogorszyły sytuację. Warunki sanitarne były okropne, wybuchy chorób takich jak tyfus i szkarlatyna i inne były cały czas. Pomimo tych wyzwań, wraz z utworzeniem Polskiego Komitetu pojawiła się pozór samorządu, który działał w granicach narzuconych przez władze niemieckie.
Od 5 listopada 1939 roku do 20 maja 1940 roku w obozie więziono było około 33 500 osób. Większość, prawie 31 000, stanowili Polacy, a także 1 112 Żydów i około 450 Romów.
Twarze tragedii: wybitni więźniowie
Tragiczna historia obozu „Główna” byłaby niekompletna bez wzmianki o ludziach, którzy cierpieli w jego murach. Wśród więźniów byli członkowie polskiej elity, w tym właściciele ziemscy, lekarze, naukowcy, nauczyciele, oficerowie armii, księża i urzędnicy państwowi. Prezydent Poznania Cyryl Ratajski, profesor Michał Sobieski i błogosławiona Natalia Tułasiewicz to tylko niektóre ze znanych postaci, których życie zostało naruszone przesiedleniem.
W sumie w latach 1939-1944 z „Ziemi Warty” do Generalnego Gubernatorstwa deportowano ponad 280 000 osób, a prawie 350 000 osób zostało przesiedlonych i wygnanych ze swoich rodzinnych domów. Redukcja ludności polskiej na terenach przeznaczonych do germanizacji była dokonywana na różne sposoby, w tym eksterminacja, praca przymusowa i ograniczenia demograficzne.
Tragiczna emigracja: skutki funkcjonowania obozu „Główna”
Chociaż 20 maja 1940 z obozu „Główna” odjechał ostatni transport, co oznaczało koniec jego pracy, nie oznaczało to zakończenia akcji wysiedleńczej. Następnie deportowanych przewieziono do obozów dla przesiedleńców w Łodzi i jej okolicach, utrwalając wstrząsy, które dotknęły ludność polską.
Na zakończenie można dodać, że historia obozu „Główna” jest ponurym przypomnieniem ludzkich ofiar wojny i ideologicznego ekstremizmu. Ruch wywołany nazistowskimi planami germanizacyjnymi pozostawił niezatarty ślad w życiu niewinnych ludzi, którzy znaleźli się pod krzyżowym ogniem ambicji geopolitycznych. Obóz pozostaje częścią historii ludności, nawet w obliczu niewiarygodnych wyzwań.